Betül Gençal, Enver Mengü
Research Articlepp. 1–16DOI 10.46414/yasad.1781677
Yaşlıların sosyal hayatta daha aktif rol alması gerektiği tartışmaları, yaşlı bireylerin iyilik hâlinin önemini günden güne artırmaktadır. Dolayısıyla yaşlıların iyilik hallerinin bir parçası olan memnuniyet durumları incelenmeye değer bir olgu haline gelmiştir. Memnuniyet durumlarına bakıldığında, sağlık, cinsiyet, yaş, ekonomik sermaye ve bireylerin çevreleri veya aileleriyle kurdukları ilişkiler gibi birçok değişken öne çıkmaktadır. Bu araştırmada yaşlılarda yaşam memnuniyeti, torunlarıyla kurdukları ilişkiler üzerinden incelenerek literatüre katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Bu amaçla İstanbul ilinde ikamet eden, herhangi bir mental retardasyonu bulunmayan ve torun sahibi olan yaşlı bireylerle araştırma yürütülmüştür. Katılımcıların konuyla ilişkili derinlemesine duygu, düşünce ve deneyimlerini ortaya koyabilmek adına nitel yöntem kapsamında fenomenolojik desen kullanılmıştır. Bu bağlamda kartopu ve amaçlı örnekleme yöntemleri kullanılarak belirlenen toplam 15 katılımcıdan, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler, yaşlı bireylerin yaşam memnuniyetinde etkili olan unsurların neler olduğunu ve bu unsurlar arasında torun ilişkilerinin yaşlı hayatına nasıl yansıdığını ortaya koymak amacıyla betimsel analiz yöntemi kullanılarak temalaştırılmıştır. Buna göre bulgular; yaşlılıkta memnuniyet durumları, yaşlı-torun ilişkisi, yaşlı-torun ilişkisi bağlamında değişim ve değişen aile türleri olmak üzere 4 ana tema, 10 kategori ve 23 koda ayrıştırılmıştır. Sonuç olarak, yaşlı bireylerin yaşam memnuniyetinde en çok çocuklarıyla olan ilişkilerinin belirleyici olduğu, torunlarının ise olumlu duygu oluşturma açısından daha güçlü bir etken olduğu saptanmıştır. Bu doğrultuda yaşlı bireylerin torunlarıyla vakit geçirmekten ve onlarla ilgilenmekten hoşlandıkları sonucuna ulaşılmıştır.
Ayşan Ilgın Polat, Adnan Tepecik
Research Articlepp. 17–39DOI 10.46414/yasad.1893093
Bu çalışma, modern kentlerde yaşlı bireylerin bedensel ve ruhsal sağlığını destekleyen iyileştirici mekânların önemini incelemektedir. Araştırma, yaşlı bireylerin sağlık ve yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen tasarım yaklaşımlarını ele alarak, doğa, gün ışığı, sessizlik, renk ve ergonomik düzenlemelerin iyileştirici etkilerini analiz etmektedir. Çalışmanın örneklemini, amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak Antalya'da seçilen özel bir yaşlı bakım merkezinde ikamet eden 65-75 yaş arası 5 gönüllü katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, ilgili merkezde yapılan alan gözlemleri ve katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiş olup, toplanan nitel veriler Tematik İçerik Analizi (TCA) yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular, gün ışığı, doğal sesler ve yeşil alanların, yaşlı bireylerin ruhsal iyilik hali üzerinde belirgin bir pozitif etki yarattığını göstermiştir. Bunun yanı sıra, renklerin ve malzemelerin, bireylerin mekâna karşı hissettikleri aidiyet ve huzur duygusunu artırmada kritik bir öneme sahip olduğu belirtilmiştir. Özellikle ahşap ve taş gibi doğal malzemelerin sıcaklık ve güven hissi sağladığı, plastik ve metal gibi soğuk malzemelerin ise bu hissi olumsuz etkilediği görülmüştür. Araştırmanın önemli bir bulgusu, sosyal etkileşim fırsatlarının sınırlı olduğu mekânların yalnızlık hissini artırdığıdır. Bu bağlamda, toplu etkinlik alanları, sohbet köşeleri ve sosyal bağları güçlendiren düzenlemelerin bireylerin yaşam kalitesine olumlu katkı sağladığı ifade edilmiştir. Ergonomik tasarım eksiklikleri ise fiziksel konfor ve hareket kolaylığı açısından eleştirilmiştir. Sonuç olarak, çalışma, yaşlı bireylerin sağlık hizmeti aldıkları mekânlarda doğayı temel alan biyofilik tasarım, aydınlatma, akustik düzenlemeler ve sosyal etkileşim alanlarının iyileştirici etkilerini bilimsel olarak ortaya koymaktadır. Araştırma, yaşlı bireylerin fiziksel ve ruhsal sağlığını destekleyecek daha kapsamlı ve bireyselleştirilmiş mekânların tasarlanması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, mekânsal düzenlemeler sadece bireylerin fiziksel ihtiyaçlarını değil, aynı zamanda duygusal ve sosyal gereksinimlerini de karşılamalıdır.
Nursun Yaren Kalem, Ece Naz Ermiş
Research Articlepp. 40–55DOI 10.46414/yasad.1916183
This study includes validity and reliability analyses for the Turkish adaptation of a scale developed to measure the concept of gerotranscendence in older adults. The scale was administered to older adults aged 60 and over who were free of mental and physical disabilities, literate, and leading active lives. The participants were selected through random sampling from older adults living in the Bakırköy and Esenyurt districts of Istanbul. In addition to a sociodemographic information form, the study used the "Heartland Forgiveness Scale," "Spiritual Transcendence Scale," "Successful Aging Scale," "Life Satisfaction Scale," "Psychological Well-Being Scale," and "San Diego Wisdom Scale." Data were analyzed using "SPSS 25" and "AMOS 21" software programs. Exploratory factor analysis was conducted with 130 participants, item and reliability analyses, along with confirmatory factor analysis, were performed with 210 participants, and test-retest reliability was examined with 20 participants. The participants’ ages ranged from 60 to 90. The findings indicate that the Gerotranscendence Scale is a valid and reliable measurement tool in Turkish culture. This scale will contribute to a deeper understanding of the emotional, spiritual, and psychological experiences of older adults during the aging process and will facilitate the evaluation of old age as a period of positive development. Moreover, it will promote social awareness, support the development of healthier social policies and services for aging, and contribute to the creation of strategies aimed at improving the quality of life for older adults.
