Şeyda Demir, Sema Sağlık
Research Articlepp. 1–14DOI 10.46414/yasad.1006377
Modernleşen ve küreselleşen dünyaya, değişen dinamiklere rağmen geleneksellik özelliklerini az veya çok koruyan aileler bulunmaktadır. Bu tür ailelerde yetişmiş olan yaşlıların yaşlılığa bakışı korkutucu veya değer kaybedici değil, aksine dinlenmenin, samimi aile bağları ve torun sevgisiyle huzuru tatmanın adı olarak nitelendirilmektedir. Bu çalışmada yaşlı ve yaşlılık algısına yönelik tutumlar tarihsel süreç bağlamında ele alınarak değerlendirilmiştir. Literatür taraması kapsamında yaşlılığa geleneksel, modern ve postmodern bakış açısı araştırılarak tarihsel süreçteki yaşlı ve yaşlılık algısına değinilmiş; bu algının değişim ve dönüşüm süreci incelenmiştir. Daha sonra, 21. yüzyıl dünyasının yaşlılarından oluşan bir grupla postmodern dünyada yaşlı olmak ve yaşlılık algılarına yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak mülakat yapılmıştır. Araştırmada amaçlı örneklem yöntemlerinden benzeşik örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler uzmanların görüşleri alınarak oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanılmış, analizinde NVIVO 12 programı kullanılmıştır. Bu kapsamda Yalova’da ikamet etmekte olan, benzer aile yapılarına sahip olduğu gözlemlenen ve tespit edilen 5 yaşlı seçilmiştir. Seçilen yaşlıların hepsi 65 yaş üstü, ciddi bir sağlık engeli olmayan kişilerdir. Çalışmanın sonucuna göre, maddi manevi belli değerleri biriktirebilen ve onlara sahip olmayı başarabilmiş, geleneksellik özelliklerini barındıran ailelerden gelen yaşlı bireylerde yaşlılık; acizlik ve muhtaçlıktan ziyade, tecrübeli, bilgili, yardımsever ve şefkat sahibi olma, sükûnet içinde ibadetle meşgul olma dönemi olarak görülmüştür. Bu çalışmanın sosyal hizmet disiplininde en önemli çalışma nesnesi olan “yaşlılık” ile ilgili çok yönlü araştırmalar yapılmasının, “Yaşlılara Yönelik Manevi Sosyal Hizmetler” in ve sosyal politikaların geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Yaşlılık konusunda alternatif bakış açıları geliştirilmesi noktasında benzer araştırmaların yapılmasında yarar vardır.
Kadir Temurçin, Necibe Nur Alaydın
Research Articlepp. 15–26DOI 10.46414/yasad.1006204
Bugün dünya genelinde yaşlı nüfusun toplum içindeki oranı her geçen gün dikkat çekici oranda artmaktadır. Toplumdaki sayıları giderek artan yaşlı bireylerin turizm sektöründeki görünürlükleri de dikkat çekmektedir. Dünya genelinde başta ulaşım olmak üzere birçok sektörde sağlanan kolaylıklar, ortalama yaşam süresinin uzaması ve sağlıklı yaşlanmanın öneminin artması, yaşlı turistlerin sayısında önemli bir artışa neden olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, ülkemizde yaşayan 65 yaş ve üstü yaşlı bireylerin seyahat motivasyonlarını, seyahat sıklığını etkileyen faktörleri, seyahatlerini kimlerle ve nasıl deneyimlediklerini ve seyahat kısıtlayıcılarının neler olduğunu ortaya koymaktır. Çalışmanın bulgularına göre yaşlıların en önemli seyahat motivasyonları, ‘‘yeni yerler görmek ve yeni şeyler öğrenmek’’, ‘‘günlük rutinden kaçmak’’ ve ‘‘genç yaşlanmak’’ isteğidir. Ayrıca ‘‘sosyalleşmek’’, ‘‘sağlıklı hissetmek’’, ‘‘kötü düşüncelerden uzaklaşmak’’, ‘‘aile ve eş dostla vakit geçirmek’’, ‘‘yaşam standardını korumak’’ amacıyla da seyahat ettikleri görülmüştür. Yaşlıların seyahat sıklığı ‘‘eşlerden birinin vefatı’’, ‘‘değişen ekonomik koşullardan etkilenme’’ ve ‘‘kadın olma’’ durumundan etkilenmektedir. Yaşlılar seyahat ederken genellikle turları daha güvenli bulduklarını dile getirmiştir. Yaşlılar seyahatleriyle ilgili karşılarına çıkan engellerin ise ‘‘sağlık sorunları’’, ‘‘zamanlarının olmaması’’, ‘‘maddiyat’’, ‘‘ulaşımla ilgili sıkıntılar’’ ve ‘‘eşler arasındaki uyumsuzluklar’’ dan kaynaklandığından söz etmişlerdir.
Abdullah Sarman, Hasan Köse, Emine Sarman
Research Articlepp. 27–36DOI 10.46414/yasad.1061036
Diseases that are life-threatening and require long-term treatment affect the patient and his family in many ways. Interdisciplinary care is applied to people who are being treated for these diseases. This care aims to prevent and alleviate the pain experienced with a good planning, which provides the prevention of physical, psychosocial and mental problems such as pain that increases the quality of life. This understanding of care, which provides for a multi-dimensional assessment process, focuses on maintaining the patient's routine in the normal course of life and considers death as part of the normal process, is called palliative care. This article aimed at conducting a systematic review to identify the components of palliative care and the effects of psychosocial nursing interventions on palliative care patients and their families. The care that patients and their families want to receive in the conditions to which they are accustomed in the last period of their lives, who have to fight a deadly disease and the negative processes that it brings, can help them calmly go through this period, protect a person from dangers for the physical and psychological health, improve quality of life, improve the healing process. It has been found to help prevent negative emotions such as posttraumatic stress disorder and post-traumatic stress disorder. It is believed that increasing the number of research in this area will improve the quality of care and improve patient satisfaction.
Ziya Yıldız, Ferdi Başkurt
Review Articlepp. 37–44DOI 10.46414/yasad.1072259
Teknolojinin ilerlemesi Endüstri 4.0’dan Endüstri 5.0’a geçiş sürecinde çağ döngüsü içerisindedir. Teknolojinin ilerlemesine uyum sağlamakta zorlanan gruplar, hızla yaşlanmakta olan genel dünya nüfusudur. Yaşlıların teknolojiyi kabulünde yaşanan zorluklar teknolojinin hızlı ilerlemesi kadar kolay çözülememiştir. Çağsal sürece ayak uydurmakta zorlanan yaşlılar, geronteknoloji ve tele-tıp ile desteklenmeye çalışılmaktadır. Literatürde yaşlılar için geliştirilen teknolojilerde yaşlının teknoloji kabulüne yeterince odaklanılmamıştır. Bir diğer gözden kaçan konuysa yaşanabilecek etik ilke ihlalleridir. Etik ihlaller, Endüstri 5.0’a geçiş tamamlandığında yaşlılar için hayati riskler doğurabileceği düşünülmektedir. Bu çalışma teknolojinin üretim aşamasından, son kullanıcıya kadar olan döngüyü genel bir bakış açısıyla sunmayı amaçlamıştır. Bu bakış açısı, geronteknolojik ürünlerin kullanımında etik ihlal oluşturmadan ve teknoloji kabulünü kolaylaştıracak yeni bir sınıflandırma oluşturacaktır. Geronteknolojik ürünlerin çalışma mekanizması, insan merkezi sinir siteminin duyu-motor entegrasyon sistemine benzetilmiştir. Duyu-motor entegrasyon sisteminde çevreden gelen uyarıları algılamamızı reseptörler; Reseptörler ile merkezi sinir sistemi arası bağlantı inen-çıkan sinir yolları veya hormonlar tarafından sağlanır. Motor göreviyse organlar ve kas sistemi sağlar. Geronteknolojik ürünlerin çevre ile iletişim kurması sensör teknolojisiyle; karar verme veya bulut sistemlerle bağlantısı kablolu-kablosuz bağlantılarla; karar vermesiyse yazılım teknolojisiyle sağlanır. Bu geronteknolojik sisteme sensörosoft tepki entegrasyon sistemi diyebiliriz. Sonuç olarak bakış açısındaki yenilik gerontoteknolojinin her aşamasına hâkim olacaktır. Endüstri 4.0 ve 5.0’da yaşlıya en uygun teknolojik sistemi belirlemeyi sağlayacaktır. Yeni geronteknolojk cihaz tasarım ve üretim sürecinde yaşlının ihtiyacına en uygun sensör, iletim sistemi ve işleyici teknolojik materyal seçilebilecektir.
