Yaşlı Bireylerin Yaşam Memnuniyeti Bağlamında Torunla Yaşama Deneyimleri: Nitel Bir Araştırma

Öz

Yaşlıların sosyal hayatta daha aktif rol alması gerektiği tartışmaları, yaşlı bireylerin iyilik hâlinin önemini günden güne artırmaktadır. Dolayısıyla yaşlıların iyilik hallerinin bir parçası olan memnuniyet durumları incelenmeye değer bir olgu haline gelmiştir. Memnuniyet durumlarına bakıldığında, sağlık, cinsiyet, yaş, ekonomik sermaye ve bireylerin çevreleri veya aileleriyle kurdukları ilişkiler gibi birçok değişken öne çıkmaktadır. Bu araştırmada yaşlılarda yaşam memnuniyeti, torunlarıyla kurdukları ilişkiler üzerinden incelenerek literatüre katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Bu amaçla İstanbul ilinde ikamet eden, herhangi bir mental retardasyonu bulunmayan ve torun sahibi olan yaşlı bireylerle araştırma yürütülmüştür. Katılımcıların konuyla ilişkili derinlemesine duygu, düşünce ve deneyimlerini ortaya koyabilmek adına nitel yöntem kapsamında fenomenolojik desen kullanılmıştır. Bu bağlamda kartopu ve amaçlı örnekleme yöntemleri kullanılarak belirlenen toplam 15 katılımcıdan, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler, yaşlı bireylerin yaşam memnuniyetinde etkili olan unsurların neler olduğunu ve bu unsurlar arasında torun ilişkilerinin yaşlı hayatına nasıl yansıdığını ortaya koymak amacıyla betimsel analiz yöntemi kullanılarak temalaştırılmıştır. Buna göre bulgular; yaşlılıkta memnuniyet durumları, yaşlı-torun ilişkisi, yaşlı-torun ilişkisi bağlamında değişim ve değişen aile türleri olmak üzere 4 ana tema, 10 kategori ve 23 koda ayrıştırılmıştır. Sonuç olarak, yaşlı bireylerin yaşam memnuniyetinde en çok çocuklarıyla olan ilişkilerinin belirleyici olduğu, torunlarının ise olumlu duygu oluşturma açısından daha güçlü bir etken olduğu saptanmıştır. Bu doğrultuda yaşlı bireylerin torunlarıyla vakit geçirmekten ve onlarla ilgilenmekten hoşlandıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Aile sistemi
• Büyük ebeveyn
• Yaşam memnuniyeti
• Yaşlı-torun ilişkisi