Yaşlı Bireyler İçin İyileştirici Mekânlar: Antalya’da Bedensel ve Ruhsal Sağlığı Destekleyen Yaklaşımlar

Öz

Bu çalışma, modern kentlerde yaşlı bireylerin bedensel ve ruhsal sağlığını destekleyen iyileştirici mekânların önemini incelemektedir. Araştırma, yaşlı bireylerin sağlık ve yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen tasarım yaklaşımlarını ele alarak, doğa, gün ışığı, sessizlik, renk ve ergonomik düzenlemelerin iyileştirici etkilerini analiz etmektedir. Çalışmanın örneklemini, amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak Antalya'da seçilen özel bir yaşlı bakım merkezinde ikamet eden 65-75 yaş arası 5 gönüllü katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, ilgili merkezde yapılan alan gözlemleri ve katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiş olup, toplanan nitel veriler Tematik İçerik Analizi (TCA) yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular, gün ışığı, doğal sesler ve yeşil alanların, yaşlı bireylerin ruhsal iyilik hali üzerinde belirgin bir pozitif etki yarattığını göstermiştir. Bunun yanı sıra, renklerin ve malzemelerin, bireylerin mekâna karşı hissettikleri aidiyet ve huzur duygusunu artırmada kritik bir öneme sahip olduğu belirtilmiştir. Özellikle ahşap ve taş gibi doğal malzemelerin sıcaklık ve güven hissi sağladığı, plastik ve metal gibi soğuk malzemelerin ise bu hissi olumsuz etkilediği görülmüştür. Araştırmanın önemli bir bulgusu, sosyal etkileşim fırsatlarının sınırlı olduğu mekânların yalnızlık hissini artırdığıdır. Bu bağlamda, toplu etkinlik alanları, sohbet köşeleri ve sosyal bağları güçlendiren düzenlemelerin bireylerin yaşam kalitesine olumlu katkı sağladığı ifade edilmiştir. Ergonomik tasarım eksiklikleri ise fiziksel konfor ve hareket kolaylığı açısından eleştirilmiştir. Sonuç olarak, çalışma, yaşlı bireylerin sağlık hizmeti aldıkları mekânlarda doğayı temel alan biyofilik tasarım, aydınlatma, akustik düzenlemeler ve sosyal etkileşim alanlarının iyileştirici etkilerini bilimsel olarak ortaya koymaktadır. Araştırma, yaşlı bireylerin fiziksel ve ruhsal sağlığını destekleyecek daha kapsamlı ve bireyselleştirilmiş mekânların tasarlanması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, mekânsal düzenlemeler sadece bireylerin fiziksel ihtiyaçlarını değil, aynı zamanda duygusal ve sosyal gereksinimlerini de karşılamalıdır.

Anahtar Kelimeler

• İyileştiren Mekanlar
• Yaşlı Bakımı ve İyileşme
• Mekân Tasarımı ve Sağlık
• Yaşlı
• İç Mekan